Tuesday, November 17, 2026

فرصت طلبان و رویزیونیست ها در پس «چپ اجتماعی»(2)

 

پیش از طرح نخستین فراز از مرحله ی تحلیل بد نیست به بررسی برخی از دیگر نکات طرح شده بپردازیم.

وی می نویسد:

«نکته دوم: بین جوامع و دولت ها (به عنوان قدرتی برفراز‌آن ها) همواره نوعی کشاکش در عین نوعی همزیستی به عنوان ابزاررتق و فتق امورزیستی خود و به شکل تاریخمند برقرار بوده است. درهمین مورد البته رابطه معکوسی بین معادله اقتدار دولت و ضعف و یا توانائی جامعه بر قرار است.»( (تقی روزبه، برآمد چپ اجتماعی و نگرانی‌های مشترک / نگاهی به مناظره‌ی موسی غنی‌نژاد و علی علیزاده، ۲ تیر ۱۴۰۲)

نخست باید پرسید منظور از «اقتدار» و «ضعف» چیست؟ اگر منظور این باشد که مثلا رشد«جامعه ی مدنی» مساوی با «ضعف دولت»است و برعکس نبود و یا ضعیف بودن جامعه مدنی موجب اقتدار دولت است باید گفت که خیر! چنین نیست.

جامعه ی مدنی در جوامع سرمایه داری امپریالیستی سده های بیستم و بیست و یکم بی «اقتدار» نبوده اند، خواه آزادی بیان و مطبوعات و اینترنت و احزاب و سازمان های سیاسی و انتخابات را در نظر گیریم و خواه سازمان های خودجوش اجتماعی و صنفی و جنسی و جنسیتی و محیط زیستی و غیره را. اما این موجب ضعیف شدن دولت نگردیده است. حتی اگر جایی مخالفت قانونی با دولت حاکم وجود داشته، این بیشتر با دستگاه اجرایی بوده و در بهترین حالت در انتخابات و یا مواردی دیگر، موجب شکست یک حزب در اداره ی دستگاه اجرایی و جایگزین شدن حزبی دیگر شده است. این جابجایی اما موجب ضعیف شدن اقتدار دولت( به معنای دستگاه اجرایی و نظامی طبقه ی حاکم در کلیت خود) نگردیده است.

وضعیت عکس نیز می تواند به همین سان تصویر شود. یعنی عموما – به استثنای دوره هایی که در آلمان و اسپانیان و ایتالیا قدرت دست جناح فاشیستی بوده است - اقتدار دولت موجب ضعیف شدن اقتدار جامعه ی مدنی اگر ملاک را همان ها که آمد در نظر گیریم نشده است. همه ی آنچه گفتیم سرجایش باقی مانده است.

در عین حال در برخی جوامع که استبداد و یا دیکتاتوری های فردی و یا نظامی وجود داشته است اصلا «جامعه ی مدنی» به آن شکل وجود نداشته است، با این حال مبارزات طبقات و احزاب و گروه های انقلابی عموما غیرقانونی موجب ضعیف شدن کل طبقه ی حاکم و اقتدار دولت و حتی سرنگونی حکومت گردیده است.

چنانکه در بخش های بعدی خواهیم دید رویزیونیست ما با طرح مساله به این شکل کلی و سرودم بریده نهایتا در پی به کرسی نشاندن درک خود از «استراتژی چپ اجتماعی» است.    

 نکته ی دیگر این که همزیستی یا همان وحدت بین جوامع و دولت ها صرفا در چارچوب نقش دولت به عنوان «ابزار رتق و فتق امور زیستی» نبوده است بلکه در دوره ها و مراحلی در چارچوب نقش سیاسی و فرهنگی دولت ها نیز بوده است. دولت هایی که در آغاز دوران نوین و شکوفایی خود قرار داشتند مانند دولت های برده دار و فئودال و یا حتی سرمایه دار( برای نمونه  ژولیوس سزار، کورش و یا ناپلئون)عموما توانایی گردآوری اکثریت جامعه را نه تنها برای اهداف اقتصادی بلکه همچنین برای اهداف سیاسی و نظامی و یا فرهنگی خویش داشتند و اکثریت و یا بخش مهمی از توده ها نیز در چنین دوره هایی از روی توافق با دولت ها همکاری می کردند. بنابراین رابطه ی دولت و جامعه صرفا بر مبنای«اقتدار دولت» مساوی «ضعف جامعه» و برعکس نبود، بلکه اقتدار دولت موجب اقتدار جامعه بوده است و ضعف دولت معادل ضعف جامعه بوده است. این سان در میان دولت و جامعه صرفا تضاد و مبارزه نبوده بلکه گونه ای وحدت و تعادل( تفاهم) نسبی نیز در موارد گوناگون نیز وجود داشته است.

وی در ادامه می دهد:

«نکته سوم - بطورکلی در میان همه نظریات و مکاتب و گفتمان ها حول ضرورت یک جامعه قوی و خودمدار به عنوان منبع مشروعیت و ظرفیت و توان چگونگی اداره خود( خودبنیاد و منبع مشروعیت) و دولت تابع منافع جامعه و خادم و یا دولت حداقل به اشکال گوناگون چه به شکل اصالت جامعه (کمون و کمونیسم یا سوسیالیسم و یا سوسیال دموکراسی و یا دولت حداقل لیبرال دموکراسی ها و…) در کلی ترین صورت خود، لااقل درحوزه ادعا نوعی اشتراک نظر و همسوئی وجودداشته است. برای چپ ها تقویت خودگردانی جامعه و پژمرده ساختن و نهایتا محو دولت به مثابه ابزاراقتدارطبقاتی و رهائی جنبه اصولی داشته است. و برای بقیه ولو در مقام ادعا ( ونه الزاما در عمل ) دولت‌های حداقل به معنی پذیریش نقش جامعه و رفع نیازهای آن به عنوان بنیادمشروعیت بوده است.»

خیر! بین همه ی نظریات و مکتب ها حول« ضرورت یک جامعه ی قوی و خودمدار به عنوان منبع مشروعیت ... و دولت تابع منافع جامعه و خادم و یا دولت حداقل» حتی در حوزه ی«ادعا»نیز نوعی «اشتراک نظر و همسویی» وجود نداشته است.

 کجا بین نظریه ی لاک که بنیانگذار لیبرالیسم کلاسیک و در نهایت نظریه پرداز بورژوازی در حال رشد انگلستان بوده است و مارکس و انگلس مروجان نظریه ی «کمون و کمونیسم» و نماینده گان سیاسی طبقه ی کارگر در مورد «جامعه ی قوی و خودمدار و خودبنیاد ... اشتراک نظر و همسویی» وجود داشته است؟!

 کجا بین نظریات لاک در مورد«دولت تابع منافع جامعه و خادم و دولت حداقل» با مارکس و انگلس که اساسا محو و نابودی دولت را می خواستند «اشتراک نظر و همسویی» وجود داشته است؟!

 یکی- لیبرالیسم و نه صرفا هم در مقام «ادعا» - در بهترین حالت از «دولت تابع منافع جامعه( و روشن است که منظورش از «جامعه» نه کل جامعه بلکه طبقه ی معین و یا کنشی است که به منافع طبقه ی معینی خدمت می کند!) و خادم و دولت حداقل»(چرا «دولت حداقل»؟! به نفع «خودمداری جامعه» حرف است باید پرسید منظور از «جامعه» کدام «طبقه» است؟) صحبت می کند و دیگری- مارکسیسم- خواهان از بین رفتن دولت است و می خواهد جامعه «خودبنیاد» گردد و به وسیله ی خودش اداره شود.

در واقع بین «خودمداری» و«خودبنیادی جامعه» در نظریه ی مارکس و انگلس و سپس مارکسیسم- لنینیسم- مائوئیسم با «خودمداری» جامعه در دیگر «نظریات و مکاتب» تفاوت کیفی و اساسی وجود دارد.

یکی واقعا می خواهد دولت و طبقات از بین بروند و جامعه ی بی طبقه به وسیله ی اعضای خود خویش را اداره کند و از این رو انقلابی است و دیگری می خواهد دولت( گیریم در بهترین حالت به صورت حداقل آن) و طبقات را حفظ کند و «جامعه» را فعال کند، اما منظورش از «جامعه» نه جامعه ی بی دولت است و نه جامعه ی بی طبقه. در بهترین این نظریه ها و در بهترین حالت«خود مداری و خودبنیادی جامعه» اجازه دادن به پیشرفت امور از طریق «مبادله ی آزاد» سرمایه و نیروی کار و «بازار آزاد» و عدم دخالت دولت در این فرایند است.

در کجا گفته شده است که بین« اصالت جامعه» در کمونیسم و سوسیالیسم(اگر منظور مرحله ی نخستین جامعه ی کمونیستی باشد) و «اصالت جامعه» در «سوسیالیسم»( اگر منظور سوسیالیسم احزاب رویزیونیستی و ترتسکیستی و بورژوایی که نام «سوسیالیست» بر خود گذاشته اند باشد) و«سوسیال دموکراسی»( که پس از بروز رویزیونیسم در احزاب سوسیال دموکرات نماینده بورژوازی شدند) اشتراک نظر وجود دارد و اینها همه خواهان «جامعه ی قوی و خودمدار به عنوان منبع مشروعیت و ظرفیت و توان چگونگی اداره خود( خودبنیاد و منبع مشروعیت) و دولت تابع منافع جامعه و خادم و یا دولت حداقل» بوده اند؟

در این حالت «سوسیالیسم» و «سوسیال دموکراسی» شکل های پوشیده لیبرالیسم( و گاه حتی فاشیسم) یا صرفا نامی دیگر برای آن هستند. هیچ سنخیتی بین« اصالت جامعه» مارکسیستی و «اصالت جامعه» سوسیالیستی( تکرار می کنیم: اگر منظور این احزاب سوسیالیست و یا سوسیال دموکراتی باشد که به قدرت هم رسیدند، میتران در فرانسه، سوارش در پرتغال و حزب سوسیال دمکرات آلمان و یا حزب کارگر انگلستان و ...) وجود ندارد و این ها دو قطب متضادند. یکی نماینده ی پرولتاریا و دیگری نماینده بورژوازی امپریالیستی و در بهترین حالت بورژوازی لیبرال است.

چگونه می توان بین« زوال دولت» مارکسیستی و «دولت حداقل» لییرال دمکراسی یک «اشتراک نظر و یا همسویی» برقرار کرد؟

«دولت حداقل» بورژوازی چه ربطی به «خردکردن ماشین دولتی» و سپس «زوال دولت» در اندیشه ی کمونیستی دارد؟ یکی می خواهد دولت بورژوازی را خرد کند و پس از برقراری حکومت خوش دولت را از بین ببرد و کمونیسم را برقرار کند و دیگری آن هم بیشتر در مقام «ادعا»(1)می خواهد دولت را حداکثر،«دولت حداقلی» کند.(2)

 به راستی این چه «همسویی» و «اشتراک نظری» است که در عبارات بعدی نفی می شود:

«برای چپ ها تقویت خودگردانی جامعه و پژمرده ساختن و نهایتا محو دولت به مثابه ابزاراقتدار طبقاتی و رهائی جنبه اصولی داشته است.»

و راستی شما که «لالایی بلدی چرا خوابت نمی برد!»؟

 و سپس در ادامه:

«و برای بقیه ولو در مقام ادعا ( ونه الزاما در عمل ) دولت‌های حداقل به معنی پذیریش نقش جامعه و رفع نیازهای آن به عنوان بنیادمشروعیت بوده است.»

آخر زوال و یا «محو دولت» چه ربطی به «دولت حداقلی» بورژوایی دارد؟

استراتژی طبقه ی کارگر و مارکسیست - لنینیست - مائوئیست ها همچون نماینده گان سیاسی وی زوال و محو دولت است.(3) استراتژِی بورژوازی حفظ دولت طبقاتی خودش و طبقات در جامعه است. جریان های خرده بورژوازی نیز حدوسط را می گیرند و در نتیجه یا این دو را ترکیب و یا بین این دو جهان بینی و برنامه مدام چرخش و نوسان می کنند.  

در مورد مساله « بنیادمشروعیت» این نیز ربطی به  دولت حداقل و حداکثر ندارد. طبقه ی بورژوازی ارتجاعی از طرق گوناگون تلاش می کند این مشروعیت را برای حکومت طبقه ی خویش - یا دولت خویش به طور کلی و نه این حزب و آن حزب بورژوا - درست کند و یا بخرد.

به طور کلی مساله ی دولت در جامعه ی بورژوایی به شکلی که طرح می شود نبوده و نیست. از دیدگاه بورژوازی«مشروعیت» داشتن دولت به وسیله جامعه به معنای پذیرش «نقش» مستقل و خودبنیاد «جامعه» نیست، بلکه صرفا به معنای پذیرش و تایید دولت موجود و حکومت موجود طبقه و سیاست های آن به وسیله ی جامعه است.

به عبارت دیگر «مشروعیت» در اینجا به معنای« پذیرش نقش جامعه» و یا «خودمداری جامعه» نبوده و نیست بلکه به معنای «تایید» خودشان به وسیله ی «جامعه» بوده است که آن هم عموما از طریق ساز کار تبلیغاتی همه جانبه و مغزشویی از یک سو و ایجاد هزاران محدودیت برای جریان های مخالف انقلابی و مترقی از سوی دیگر صورت گرفته است. یعنی خودشان شرایط «مشروعیت» دروغین خویش را فراهم می کنند و آنگاه می گویند «مشروعیت» دارند. در چنین مشروعیتی تنها چیزی که وجود نداشته خواست«خودمداری و خودبنیادی جامعه» بوده است.

در صورتی که عوامل و شرایط دست به دست هم دهند و وجود وضعیت عکس یعنی«عدم مشروعیت» به وجود آید و پاسخ طبقات استثمارشده و ستمدیده ی جامعه به نظام و یا سیاست هایش در جامعه ی بورژوایی«نه» باشد، همانی رخ می دهد که اکنون در جامعه ی فرانسه و یا اسپانیا و یا به شکلی دیگر در جوامع زیر سلطه ای مانند ایران می بینیم. در بهترین حالت در کشورهای امپریالیستی و برخی از کشورهای زیرسلطه که تا حدودی «انتخابات آزاد» وجود دارد با کنار رفتن یک جناح از بورژوازی و روی کار آمدن جناحی دیگر«نبود مشروعیت» به «موجود شدن مشروعیت» تبدیل می گردد.

برای نمونه می توانیم به انتخابات اخیر آمریکا نگاه کنیم. مشروعیت از طریق دروغین خریده و یا درست می شود. نماینده گان حزب جمهوریخواه شکست می خورند و نماینده گان حزب دموکرات پیروز می شوند. «طبقه استثمارگر و ستمگر امپریالیست» بر سر جایش مانده است. «اقتدار جامعه» از طریق «رای» حفظ شده است. به جامعه «اقتدارش» هدیه شده است:« شما این را می خواستید و اکنون این شما و این انتخاب شما!» به این ترتیب«مشروعیت» ریاکارانه کسب می شود.

این گونه درهم کردن مسائل و دیدگاه ها که تشخص منحصر به فرد آنها را از بین می برد و این گونه یگانه کردن دیدگاه ها و مکاتب و دیدن «اشتراک و همسویی» میان آنها در دیدگاه ها و برنامه و اهدافی که با یکدیگر صد و هشتاد درجه تضاد دارند، چیز دیگری جز اپورتونیسم و رویزیونیسم نیست:

برخی «ادعا» می کردند و برای برخی دیگر این امر «جنبه ی اصولی» داشته است.

اما در هر صورت تجارب عملی آنها در یک رده مورد ارزیابی قرار می گیرد:

«خواستند خودگرانی جامعه را تقویت کنند اما نتوانستند!»

 این سان رویزیونیست ما نظر خود را  در مقابل تمامی این نظرات قرار داده و این گونه می نمایاند که با هیچ یک از این دیدگاه ها همراه نیست. نه سوسیالیست ها و نه سوسیال دموکراسی و نه لیبرال دموکراسی و نه چپ( مارکسیسم).

چنانکه در ادامه خواهیم دید این درهم کردن دیدگاه ها و تجربه ها و در یک خط قرار دادن اندیشه ها و اعمال با انگیزه ها و هدف های متضاد، در مورد درهم کردن تجارب حکومت های سوسیالیستی و حکومت های رویزیونیستی - سرمایه داری زیر نام «بلوک شرق»( یا به گفته ی ایشان«سوسیالیسم واقعا موجود») نیز وجود دارد. درهم کردن مسائل برای فرار از طرح مشخص یک به یک آنها و نیز فرار از نتیجه گیری بر مبنای تجاربی که واقعا صورت گرفته است.

 هرمز دامان

نیمه ی دوم آبان 1405     

1-   زمانی که از «ادعا» صحبت می شود خود به خود در اصل مساله تشکیک می شود اما همین ادعا نخست ملاکی برای اشتراک و همسویی نظریات متضاد (دو تجربه ی کاملا متضاد کمونیسم پرولتاریا و سرمایه داری بورژوازی) در آمده و سپس از این همسویی و اشتراک خیالی برای درست کردن یک ردیف از نظریه ها و اعمال استفاده شده و بالاخره همان ها را پایه ای برای برپا کردن یک نظریه رویزیونیستی قرار داده اند. هدف اصلی هم این بوده است که دیدگاهی به میان آورده شود که نه این است و نه آن. نه مارکسیسم است و نه لیبرالیسم.

2-   «دولت حداقل» که نظریه پردازان عموما بورژوا( خواه لیبرال ها و خواه به ویژه این اواخر نئولیبرال ها) از آن صحبت می کنند در جهت پذیرش نقش جامعه( یعنی همه ی طبقات جامعه) نبوده و نیست بلکه سیاستی بوده است گاه برای زدن از مخارج دولت و تقلیل کسری بودجه در دورانی که بحران اقتصادی و تورم و گرانی وجود داشته است و بیم شورش و انقلاب می رفته؛ گاه دعواهایی میان جناح هایی از بورژوازی که بخشی خواهان دخالت دولت در امور اقتصادی خواه برای پیشبرد منافع اقتصادی آن جناحی که دولت را در دست داشت و خواه برای کنترل اوضاع سیاسی جامعه بودند و جناح هایی که مخالف دخالت دولت در امور اقتصادی و بیشتر به علت تنگ شدن راه پیشبرد منافع اقتصادی شان از سوی جناح مقابل بوده اند. در هیچ موردی «دولت حداقل» بورژوازی در جهت پاسخ به«ضرورت یک جامعه قوی و خودمدار به عنوان منبع مشروعیت و ظرفیت و توان چگونگی اداره خود( خودبنیاد و منبع مشروعیت) و دولت تابع منافع جامعه و خادم و یا دولت حداقل» نبوده است.

3-    کمونیسم نخست خواهان کسب قدرت سیاسی و خرد کردن ماشین دولتی و برقراری دولت طبقه ی کارگر- دیکتاتوری پرولتاریا – است و سپس خواهان وارد شدن در فرایند زوال دولت. این چنانکه رویزیونیست ما می گوید جزو «اصول» پایه ای کمونیسم( کمونیسم مارکسی- لنینی- مائوئی) است در حالی که بورژوازی حتی بخش لیبرال آن به هیچ وجه خواهان نابودی دولت نیست.

 

 

 

 

Friday, November 13, 2026

فرصت طلبان و رویزیونیست‌ها در پس«چپ اجتماعی»(1)


در دو دهه ی اخیر یک نظریه ی سیاسی از جانب رویزیونیست ها از  دارودسته های توده ای - اکثریتی و «حزب چپ» گرفته تا راه کارگری و «چپ نو»یی و «مارکسی» و ... تبلیغ و ترویج شده است. این نظریه خود را «چپ اجتماعی» یا«چپ مستقل و اجتماعی» نام نهاده است و نیاز به وجود خود را شکست های پیشین دولت های «سوسیالیستی»می داند.

 منظور این دسته ها از دولت هایی سوسیالیستی دولت هایی است که از نظر اقتصادی و سیاسی و فرهنگی و روابط خارجی صد و هشتاد درجه اختلاف و تضاد میان آنها  وجود داشت و برخی واقعا سوسیالیستی و برخی دیگر سوسیال - سرمایه داری بودند. مروجان این نظریه اما تفاوتی میان آنها نمی گذارند و با روشی فرصت طلبانه، آنها را یکپارچه کرده« سوسیالیسم دولتی» یا « سوسیالیسم واقعا موجود» می نامند.  

«چپ اجتماعی» خود را در مقابل چپ انقلابی - سیاسی که آن را «چپ دولتمدار» می نامد طرح می کند.

«دموکراسی مشارکتی»،«دموکراسی شورایی»، «سوسیالیسم دموکراتیک»، «اکوسوسیالیسم»،« «سوسیالیسم لیبرال» و«سوسیالیسم سده بیست و یکمی» نام های گوناگونی است که این دارودسته برای معرفی دیدگاه خود به کار می برند.

گرچه بین تمامی گرایش هایی که خود را با این نام ها معرفی می کنند تفاوتی هایی وجود دارد و برخی بیشتر لیبرال و برخی کمتر و برخی بیشتر سوسیال دموکرات و برخی کمتر هستند اما مبانی اساسی تمامی این نظرات تا آنجا که خود را «مارکسیستی» و یا متعلق به «چپ» می دانند یک چیز است و آن نفی وجوه انقلابی مارکسیسم، لنینیسم، مائوئیسم است.  

ما در این سلسله مقالات تلاش می کنیم این مبانی نظری و نیز رهنمودهای مشخص آن را که جز اکونومیستی - رویزیونیستی در اشکال تازه و مد روز چیز دیگری نیست روشن کنیم. در این خصوص برخی از دیدگاه ها را مرکز قرار داده و مهم ترین نکات دیدگاه های دیگر را موازی با این مقالات و یا در حاشیه ی آن مورد بررسی قرار می دهیم.(1)

«برآمد چپ اجتماعی» در ایران

در مقالات یکی از منادیان این نظریه که یکی از فسیل های طوایف راه کارگری( سازمان راه کارگر - کمیته مرکزی) است چنین می خوانیم:

«از همین رو در این وانفسای بحران‌های نفس‌گیر، حفاظت از برآمد چپ اجتماعی در برابر دشمنانش هوشیاری مضاعفی را می طلبد.»

«آن‌گاه به ابعاد نگرانی از برآمد یک چپ اجتماعی بیشتر پی خواهیم برد.»

«به‌موازات سرکوب سخت، ایجاد آشفتگی و تشتت در صفوف جنبش و علیه برآمد چپ‌ اجتماعی، حکم مرگ و زندگی را دارد.»

«در این راستا، مصاف «نظری-گفتمانی» با جنبش و چپ اجتماعی معطوف به آن را هم جزء دستور کارهای خود قرار داده‌اند.»

«همان‌طور که در سطور پیشین آمد در احساس خطر از جنبش‌های اجتماعی و برآمد چپ اجتماعی از قِبل آن و تأمین سوخت سرکوب برای آن دانست.» 

« قبل از هر چیز، علت هم‌کلامی و نگرانی مشترک حاکمیت و نو«لیبرال»‌‌هایی از قماش موسی غنی‌نژاد را در یک کلام می‌توان در نگرانی مشترک‌شان از برآمد جنبش‌های اجتماعی و تکوین «چپ اجتماعی» یافت.» (تقی روزبه، برآمد چپ اجتماعی و نگرانی‌های مشترک / نگاهی به مناظره‌ی موسی غنی‌نژاد و علی علیزاده، ۲ تیر ۱۴۰۲)

 با وجود این همه های و هوی بر سر «برآمد» این چپ، روشن نیست که این «برآمد» که رویزیونیست مورد اشاره از آن صحبت می کند کجاست و چگونه توضیح داده می شود؟

«چپ اجتماعی» بامبول تازه ی فرصت طلبان

همین فرد در شرح این که «چپ اجتماعی» به کدام دیدگاه اشاره دارد چنین می نویسد:

«به‌طورکلی پدیده‌ی چپ اجتماعی در تناظر با جنبش‌های اجتماعی است. جنبش‌های اجتماعی زیستگاه طبیعی چپ اجتماعی محسوب می‌شود و فاقد جداسازی‌های نهادینه شده‌ی تجربه‌های گذشته است.»( همانجا)

بر مبنای این تعریف گویا«چپ اجتماعی» خود را در مطابقت با جنبش های اجتماعی دانسته و جنبش های اجتماعی را«زیستگاه طبیعی» خود می داند. با این حال چنین تعریفی روشن نمی کند که آیا این« چپ اجتماعی» خود جنبش های اجتماعی به خودی خود و همان گونه که موجودند می باشد و یا آنهایی( افراد نظریه پرداز، گروه ها، سازمان ها و احزاب) هستند که خود را تئوریزه کننده ی جنبش های اجتماعی آن سان که موجودند و هستند می دانند! برخی از نکات بر برداشت نخست و اشاراتی مانند«جنبش و چپ معطوف به آن» دال بر برداشت دوم است. 

حال پرسش این است که مبانی اندیشه ای «چپ اجتماعی» چیست و این نظریه خود را در مقابل کدام دیدگاه یا دیدگاه ها طرح می کند و چرا نام «چپ اجتماعی» را بر خود می نهد و نیز چرا مطابقت یا «تناظر با جنبش های اجتماعی» باید خط و مرزی باشد که این نظریه را مثلا از نظریات دیگر جدا می کند.  

در همین عبارات بالا اشاره شده است که با توجه به زیستگاه چپ اجتماعی این دیدگاه« فاقد جداسازی های نهادینه شده ی تجربه های گذشته است.»

به عبارت دیگر دیدگاه های دیگری وجود داشته( از چپ؟) که در آنها «جداسازی های نهادینه شده» ای بین خود و جنبش اجتماعی را مفروض می دانسته اند اما این دیدگاه خود را از جنبش های اجتماعی جدا نمی کند.

در عبارات زیر رویزیونیست ما در مورد این دیدگاه ها و خط و مرز «چپ اجتماعی» با آنها صحبت می کند:  

«کنش معطوف به جامعه و کنش معطوف به قدرت تبیین‌کننده‌ی تفاوت کیفی و ماهوی چپ اجتماعی و چپ معطوف به قدرت- دولت است. آن‌چه که نولیبرال‌هایی از زمره‌ی موسی غنی‌نژاد را نگران کرده همانا برآمد چپ اجتماعی، یعنی چپی است که با جنبش‌های اجتماعی و مطالبات آن‌ها درهم تنیده شده‌ است.»( تاکید از ماست)

پس دو نوع چپ وجود دارد: یکی «چپ اجتماعی» که «زیستگاه» اش جنبش های اجتماعی است و کنش خود را «معطوف به جامعه» می داند و بنابراین «جدا سازی نهادینه شده ای» بین آن و جنبش های اجتماعی و جامعه وجود ندارد و دیگری چپ «معطوف به قدرت- دولت» که زیستگاه اش جنبش های اجتماعی نیست و خود را «معطوف به جامعه» نمی داند بلکه «معطوف به قدرت - دولت» می داند. در این چپ اخیر« جداسازی نهادینه شده ای» با جامعه وجود دارد.

اشاره به اینکه«جداسازی نهادینه شده» ای بین چپ اجتماعی و جامعه وجود ندارد به خودی خود به این معناست که ما با دو عنصر روبرو هستیم: عنصر اجتماعی که همان جنبش های اجتماعی هستند و از نظر این دیدگاه می توانند معرف «چپ اجتماعی» باشند و عنصری که از آنها صحبت می کند و خود را در پیوند «نهادینه شده» با آنها تعریف می کند. این عنصر می تواند نظریه پرداز مستقل، گروه و سازمان و حزب باشد.   

نویسنده در ادامه چنین می نویسد:

«نقطه ی عزیمت«چپ اجتماعی» جنبش های جامعه و مطالبات آنهاست و نه قدرت سیاسی و دولت، اما «چپ سنتی»( یا درواقع چپ سیاسی - انقلابی- دامان) که در گذشته بوده نقطه ی عزیمت خود را جامعه قرار نداده است و صرفا دنبال دست یافتن به قدرت سیاسی و دولت بوده است.»

با توجه به این تفاوت می توان به این ارزیابی رسید که چپ اجتماعی (و لابد «چپ مدرن»یا «قرن بیست و یکمی»!) به دنبال قدرت- دولت و به معنای دقیق کلمه «قدرت سیاسی» نیست و برعکس چپ قدرت- دولت یا «چپ سنتی» به دنبال قدرت سیاسی است.

مساله ی «نقطه ی عزیمت» شبهه برانگیز است! آیا «چپ اجتماعی» هم دنبال قدرت سیاسی است اما «نقطه ی عزیمت» خود را تصرف قدرت سیاسی قرار نمی دهد و «نقطه ی وسط» یا «نقطه پایانی» خود را قدرت سیاسی قرار می دهد یا اینکه خیر! «چپ اجتماعی» اصلا و ابدا دنبال قدرت سیاسی نیست و می خواهد صرفا بر مبنای جنبش های اجتماعی حرکت کند و از آنجا که جنبش های اجتماعی لابد- چنانکه این ارزیابی کننده می گوید- دنبال قدرت سیاسی نیستند، پس «چپ اجتماعی»( خواه در قاموس خود جنبش های اجتماعی و خواه در قاموس جریان هایی که حرکت آن را تبیین و تئوریزه می کنند) هم دنبال «قدرت سیاسی» نیست. باید اشاره کنیم که در اینجا نیز ما با آن دوگانگی بینادی که رویزیونیست ما تلاش می کند آن را یگانگی نهادینه شده بنامد روبرو هستیم. زمانی که چپ اجتماعی نقطه ی عزیمت خود را جنبش های جامعه و مطالبات آنها می داند روشن می کند که دو عنصر وجود دارند: یک: جنبش های جامعه و دو: دیگرانی که آنها را نقطه ی عزیمت خود قرار می دهند.

منظور از «برآمد» چیست؟

حال که به خط کلی این چپ اجتماعی آن هم به گونه ای کج و معوج که البته مقصرش ما نیستیم اشاره کردیم، می توانیم به آن «برآمد» برگردیم. 

«شکل‌گیری خیزش انقلابی «زن، زندگی، آزادی» که رهایی کلیت زندگی از تاروپود مناسبات قدرت با نقش‌آفرینی زنان، درون‌مایه‌ی آن را تشکیل می‌دهد و در عین حال تقاطع و درهم‌تنیدگی‌اش با دیگر تبعیض‌ها و ستم‌ها به‌ویژه ستم طبقاتی و هم‌افزایی آن با جنبش‌های مطالباتی- اجتماعی با سوگیری‌‌ ضدسرمایه‌داری، حاکمیت و نولیبرال‌های راست‌کیش و هم‌سو با آن را نگران نقش‌آفرینی جنبش‌های اجتماعی و برآمد چپ اجتماعی ساخته است.»

چنان که دیده می شود رویزیونیست ما خیزش «زن، زندگی، آزادی» که یکی از بزرگ ترین خیزش های سیاسی - فرهنگی صد سال اخیر است را محل برآمد«چپ اجتماعی» می خواند. این که چرا این فرد که خود را از نظریه پردازان «چپ اجتماعی» می داند به خود حق داده که چنین نظری را ارائه دهد بر ما روشن نیست. لابد از نظرش چون یک جنبش اجتماعی بوده و خواست هایی مانند آزادی زنان و حقوق خلق های دربند و مذاهب و غیره را به گونه «درهم تنیده» طرح کرده و یا خواست ها و جنبش های گوناگون در آن «تقاطع» کرده اند به خودی خود«برآمد چپ اجتماعی» هم بوده است! از این دیدگاه گونه ای همانندی بین «جنبش های اجتماعی» و «چپ اجتماعی» همچون امری مسلم فرض می شود. به عبارت دیگر هر جنبش اجتماعی آزادی و دموکراسی خواهانه و یا عدالت جویانه می شود«چپ اجتماعی».

اگر چنین باشد نیازی به نظریه پرداز و حزب و سازمان و گروهی نیست که نام «چپ اجتماعی» را یدک بکشد و نقطه ی عزیمت خود را جنبش اجتماعی قرار دهد، بلکه این جنبش ها به خودی خود اصلا «چپ اجتماعی اند»! آمد آفتاب، دلیل آفتاب! آمد جنبش، دلیل «چپ اجتماعی»!

اما در مورد خیزش «زن، زندگی، آزادی»:

این یک خیزش خودبه خودی بود و همچون جنبش های دهه ی نود هیچ حزب و سازمان و جریانی رهبری مشخص آن را نداشت. خواه این جریان ها را «چپ معطوف به قدرت» بدانیم و خواه «چپ اجتماعی غیر معطوف به قدرت».

در عین حال این خیزشی در خود بود و نشانی از این نداشت که جریانی را خواه« چپ اجتماعی» و خواه« چپ غیراجتماعی» از درون خود «برآمد» یا «نماینده گی» کرده باشد. مگر این که یک جنبش خود انگیخته را سرخود و بر مبنای خواست هایی مانند «برابری» و «عدالت» و «رفع تبعیض های جنسی و جنسیتی و قومی و ملی» و غیره «چپ اجتماعی» نام نهیم و از سر این نام گذاری کیسه ی خود را پر کنیم!

خیزش ژینا، خیزشی بود خودانگیخته و در همان هم ماند بی آنکه جریانی سیاسی را که آن را نماینده گی کند از خود بیرون دهد و یا جریانی به رهبری آن برسد. این که خیزش که در ماهیت خود دموکراتیک- بورژوایی بود و از این رو اطلاق «چپ اجتماعی» به آن خطاست، چه تاثیراتی را در چارچوب تحرک خود در توده ها( از زنان تا دانشجویان و جوانان و ملیت ها و مذاهب زیرستم و کارگران و زحمتکشان و غیره) به جای گذاشت و چگونه در ژرفای جامعه به رشد و گسترش خود ادامه داده و تاثیرات فرهنگی نوینی ایجاد کرد با این مساله که نمودی از جریانی از پیش موجود به نام «چپ اجتماعی» باشد و یا جریانی را از خود «برآمد» کرده باشد مثلا به نام «چپ اجتماعی»، دو مساله ی متفاوت هستند.

اکنون این راه کارگری اندکی بیشتر «چپ اجتماعی» خود را می نمایاند:    

«بنابراین تقویت جامعه در برابر دولت برای چپ‌های اجتماعی و معطوف به تقویت خودگردانی جامعه، برخلاف پارادایم دستخوش بحران چپ‌های معطوف به قدرت و دولت‌‌گرا یک هدف راهبردی است.»

اکنون مشخص می شود که استراتژِی چپ اجتماعی«تقویت» جامعه در برابر دولت است. و زمانی که از «تقویت جامعه» سخن به میان می آید به این معناست که گروهی، سازمانی و حزبی خود را موظف می داند که «جامعه» و « خودگردانی» جامعه را را در برابر«دولت» تقویت کند. «تقویت خودگرانی جامعه» نیز به وسیله ی نهادهای آن صورت می گیرد. این استراتژِی «چپ اجتماعی» است. در مقابل استراتژِی «چپ غیراجتماعی»(2) و از نظر ما چپ انقلابی- سیاسی کسب قدرت سیاسی و دولت است.

از آنچه تا کنون بررسی کرده ایم بر می آید که «چپ اجتماعی» یک «برآمد»ی داشته است که «زن، زندگی، آزادی» بوده است و نیز «چپ اجتماعی» در مطابقت با جنبش های اجتماعی و از نظر استراتژیک خواهان تقویت «خودگرانی جامعه» است. حال آن که چپ های معطوف به قدرت از نظر استراتژیک دولت گرا هستند.

آنچه اکنون بر ما روشن نیست این است که اولا این چپ های معطوف به قدرت - دولت آیا همه یک جریان هستند و یا این که اینها جریان هایی متضاد هستند؟ و دوما این تفکیک بین «چپ اجتماعی» و «چپ دولت گرا» بر مبنای «زیستگاه» آیا به این معناست که از نظر همه ی جریان های «چپ - دولت گرا»، جنبش های اجتماعی دارای یک جایگاه هستند؟

چگونگی ارزیابی از فرایند رسیدن به«چپ اجتماعی»

از آنچه مروجان این نظریه و از جمله تقی روزبه می گویند بر می آید که آنها به سه فراز باور دارند.

«اولا نتیجه تجربه گذشته و راستی آزمائی صورت گرفته و نسبت آن با ادعاهای خود است که در صورت ناکامی در وهله اول به شکل درس‌ و آگاهی منفی از آن‌چه که نباید تکرار و آزموده شود بروز پیدا می کند.»( همانجا، پایین مقاله - پاسخ به یکی از یادداشت ها)

یکم -  بررسی تجارب گذشته و در اینجا منظور شکست دولت های انقلابی سوسیالیستی است. در کنار آن این جریان ها به قدرت رسیدن احزاب«سوسیال دموکرات» را که آنها را قدرتی جز قدرت سرمایه داران ارزیابی می کنند در چارچوب تجارب جریان های «دولتگرا»( حزب - دولت از دیگر واژه های آنهاست) قرار می دهند و چنانکه خواهیم دید جریان های لیبرالی مخالف جریان های فاشیستی.

نظرشان چنین است:

ما باید بررسی کنیم که رهبران این دولت ها( یا حکومت ها) یا دستگاه های اجرایی چه می گفتند و یا ادعا می کردند و سپس ببینیم که در عمل چه کردند. اگر آنچه عمل کردند با آنچه گفتند تضاد داشت و بررسی تجارب و راستی آزمایی نشان می داد که ناکام شده اند ما باید درس گرفته و نباید دیگر آن را تکرار کنیم و دوباره بیازماییم.

«و ثانیا طرح فرضیه‌های اثباتی جدید مبتنی بر درس‌ها و نتایج عملی و نظری برگرفته از پراتیک تجربه شده و البته رصد و شناسائی و خیره شدن بر روندهای نو و پیشروی موجود در جوامع انسان و تقویت آن‌ها.»( همانجا)

دوم -  پیش کشیدن فرضیه های تازه که باید بر مبنای درس ها و نتایج عملی و نظری جنبش های نوین باشد.

در حال حاضر ما باید بر مبنای درس آموزی از آنچه اشتباه بوده است نظرات و فرضیه های تازه ای  طرح کنیم. این نظرات و فرضیه ها باید بر مبنای بررسی و آگاهی به دست آوردن از مواضع جنبش های تازه و عمل باشد بدان سان که در کشورهای گوناگون رخ داده است. به عبارت دیگر ما باید مواضع و کنش این جنبش ها را به سطح تئوریک بکشانیم.  

«و نهایتا راستی آزمانی و ویراستاری آن در کوران تجربه جدید و در آزمایشگاه بزرگ جامعه با مشارکت عقلانیت عمومی و کنشگران و صاحب نظران»( همانجا)

و سوم - بررسی راستی آزمایی فرضیه های تازه در هنگامه ی تجارب تازه ی جنبش های اجتماعی و به همت عموم جامعه و آنها که پراتیسین و تئوریسین جنبش ها هستند.

ما باید نتایج تئوریک و فرضیه های نوینی را که بر مبنای این جنبش تنظیم کرده ایم در عمل جنبش ها آزمایش کنیم. این کار باید به وسیله ی تمامی کنشگران معمولی اجتماعی و سیاسی و همچنین آنها که اندیشه پرداز هستند صورت گیرد.

باری این نکته ی پایانی یعنی راستی آزمایی و ویراستاری جنبش های اجتماعی به وسیله ی «کنشگران و  صاحبنظران» نشان می دهد که یک دوگانگی بین جنبش های اجتماعی و افراد و گروه ها و سازمان ها و احزابی که خود را چپ اجتماعی می نامند و آنها را بررسی می کنند وجود دارد.

و اما در مورد صورت این بررسی: گویا همه چیز عالی است و دیالکتیکی و ماتریالیستی!؟

و در واقع در صورت کلی این طرح یک خودنمایی ماتریالیستی- دیالکتیکی دارد. بررسی نظرات و اعمال گذشته و ارزیابی آنها -  استفاده از این ارزیابی در بررسی تجارب تازه و طرح نظرات نوین و سپس آزمایش این نظرات در عمل. اما نه در مضمون و آنچه مورد ارزیابی قرار می  دهد خالی از حب و بغض و ماتریالیستی - دیالکتیکی است و نه در نتایجی که می گیرد واقع بینانه.

 هرمز دامان

نیمه ی دوم آبان 1405

یادداشت ها

1-   تنها نوشته ای که نگارنده در نقد این جریان دیده است مقاله ای است با نام ««چپ اجتماعی» در مقابل چپ انقلابی»( الف - بهرنگ، 19 ژانویه 2026) در سایت گزارشگران و در سایت( شخصی) به آدرس    abehrang.com

2-   این واژه تمامی جریان هایی را که از نظر این رویزیونیست «چپ های معطوف به قدرت» و «دولت گرا» هستند در بر می گیرد. یکی از پیش پا افتاده ترین اشکالات نظر این راه کارگری درهم کردن مسائل و نظرات و یک کاسه کردن خط و خطوط صد و هشتاد درجه متضاد است.

   هرمز دامان

نیمه ی دوم آبان 1405

یادداشت ها

1-   تنها نوشته ای که نگارنده در نقد این جریان دیده است مقاله ای است با نام ««چپ اجتماعی» در مقابل چپ انقلابی»( الف - بهرنگ، 19 ژانویه 2026) در سایت گزارشگران و در سایت( شخصی) به آدرس    abehrang.com

2-   این واژه تمامی جریان هایی را که از نظر این رویزیونیست «چپ های معطوف به قدرت» و «دولت گرا» هستند در بر می گیرد. یکی از پیش پا افتاده ترین اشکالات نظر این راه کارگری درهم کردن مسائل و نظرات و یک کاسه کردن خط و خطوط صد و هشتاد درجه متضاد است.

 

Saturday, November 7, 2026

نکاتی در مورد نظرات ونس در مورد علل شکست حزب جمهوری خواه

 

 

ونس معاون ترامپ رئیس جمهور آمریکاست. از ریاست جمهوری ترامپ دو سال باقی مانده و از آن پس دیگر نمی تواند خود را برای ریاست جمهوری کاندید کند. ونس یکی از نامزده های اصلی حزب جمهوریخواه برای رقابت با کاندیداهای حزب دموکرات آمریکا است. از این رو وی باید تلاش کند  خود را برای موفقیت در انتخابات ریاست جمهوری 2028 آماده سازد.

ونس از عناصر جنبش ماگاست. شعار اصلی این جنبش «اول آمریکا» است. شخصیت و رفتار ونس تا حدودی در نقطه ی مقابل ترامپ است. وی تلاش می کند آرام باشد و متین و موقر و نیز انتقادات خود را از سیاست های ترامپ طرح کند. یکی از مسائلی که ونس با ترامپ در آن اختلاف دارد چگونگی هدایت جنگ با حکومت اسلامی در ایران است.  

اکنون صحبت از این است که برنامه ونس این است که یک ائتلاف تازه از دسته هایی از جمهوریخواهان هوادار ترامپ که دلسرد شده اند ایجاد کند. یک«راست جدید» که باید جای ترامپ و هواداران اش را بگیرد و خلاء وی را پر کند.

ونس در توئیتی که گذاشته و ارزیابی اش از شکست جمهوریخواهان نخست نظر یکی از جمهوریخواهان را که وی جزو باهوش ترین ها می داند شرح داده است:

«او در نظرسنجی‌هایش دریافته بود که بسیاری از رأی‌دهندگانِ ترامپ در سال ۲۰۲۴، خشمگین هستند و قصد دارند به دموکرات‌ها رأی دهند. او از آن دسته رأی‌دهندگانی که از ما روی‌گردان شده بودند پرسید چه چیزی باعث می‌شود دوباره به صف پشتیبانان ما بازگردند. چهار پاسخ برتر که تقریباً شامل تمام پاسخ‌های دریافتی می‌شدند، عبارت بودند از:

۱) پایان دادن به جنگ
۲) تمرکز بر هزینه‌های زندگی/تورم
۳) اولویت دادن به آمریکا (سیاست «اول آمریکا»)
۴) تغییر رابطه با اسرائیل

رأی‌دهندگان ما پای صندوق‌های رأی آمدند. و چهار دلیل فوق، همان دلایلی هستند که باعث شدند بسیاری از آن‌ها به دموکرات‌ها رأی دهند. این نتیجه‌گیری بر اساس نظر یک نظرسنجی‌کننده است که پیش‌بینی‌اش از نتایج کاملاً دقیق از آب درآمد. در حالی که بسیاری روز دوشنبه به «ریچل کامپوس دافی» حمله کردند - چرا که او خواستار راه‌حلی دیپلماتیک برای این مناقشه شده بود - اکنون مشخص شده که توصیه سیاسی او درست بوده است.»

سپس ادامه داده است که:

«دلیل شکست ما، جنگ است. خود رئیس‌جمهور هم شب گذشته به همین موضوع اشاره کرد.»

او ادامه داد: «اگر می‌خواهید استدلال کنید که این [شکست] ارزشش را داشته - یعنی از دست دادنِ سنا برای ۶ سال آینده ارزشش را داشته - پس بفرمایید. بگویید که این هزینه‌ای معقول و ارزشمند بوده است. چه موافق باشید چه مخالف، دست‌کم این حرف صادقانه‌ای است.» و

«اما همه می‌دانند چرا باختیم. و هرگونه گفتگوی صادقانه درباره مسیر پیشِ رو، باید از همین‌جا آغاز شود.»

سپس ونس از چهار اقدام برای بازگرداندن رای به حزب جمهوریخواه صحبت کرده است.

«پایان دادن به جنگ در ایران، تمرکز بر هزینه‌های زندگی و تورم، اولویت دادن به آمریکا («اول آمریکا»)، و «تغییر رابطه با اسرائیل».»

و درپایان و خطاب به کسانی که صرفاً از نتایج عصبانی هستند:

«حق هم دارید که عصبانی باشید. بیایید این خشم را به کار بگیریم و دوباره برای نجات کشورمان دست به کار شویم.»( برگردان تویئت ونس در سایت ایران امروز)

هدف اساسی ونس برپایی یک گروه از جمهوریخواهان به گرد خویش و به رهبری و یا کاندیداتوری خویش برای دور بعدی انتخابات ریاست جمهوری در 2028 است( به نظر می رسد که مارکو روبیو نیز از دیگر کاندیداهای جمهوریخواهان باشد). ونس نمی خواهد شکست کنونی به روی کاندیداتوری وی و از نظر خودش احتمال برنده شدن اش تاثیر گذاشته و مانع از آن گردد.

در مورد حمله ی آمریکا به ایران مواضع ونس نشان می دهد که در هماهنگی مطلق با ترامپ قرار نداشته( گرچه مخالفت مطلقی نیز نداشته است) و اغلب گرایشی دیگر را در دولت ترامپ را نماینده گی می کرده است.

اما آیا ونس و گروه ماگا و حزب جمهوریخواه موفق می شوند که وضع را به نفع خود تغییر دهند؟ البته ممکن است. اما نه با تحقق این شروط.

تحقق این شروط نه به ساده گی ممکن است و نه حزب جمهوریخواه حزبی است که بتواند آن ها را تحقق بخشد.

پایان دادن به جنگ با حکومت اسلامی.

 در این مورد خاص این امر ممکن است اما حزب جمهوریخواه حزب سرمایه داران امپریالیست آمریکاست. امپریالیسم آمریکا ناچار است که برای تجدید تقسیم و یا پیشگیری از انقلاب ها و یا سرنگونی حکومت های مستقل( خواه ارتجاعی و خواه ملی) جنگ به راه اندازد. بدون این جنگ ها نه منافع سرمایه داران آمریکایی تامین خواهد شد و نه حتی حوزه های نفوذ حفظ خواهد گردید. ممکن است بتوان به جنگ با حکومت اسلامی پایان داد اما آمریکا دیر یا زود جنگی دیگر را آغاز خواهد کرد. تاریخ امپریالیسم آمریکا چنین می گوید و احزاب و روسای جمهوریخواهی که توانسته باشند و اساسا خواسته باشند علیه این روند بایستند وجود نداشته اند.

 تمرکز بر هزینه های زندگی و تورم

آیا ونس می تواند جز شعار در این خصوص و فریب توده های کارگر و زحمتکش آمریکایی کار دیگری انجام دهد؟ مگر ترامپ با همین شعارها سرکار نیامد؟ آیا جز این بود که ترامپ و ونس نیز در کنارش جز به فکر سرمایه داران امپریالیست آمریکایی نبودند؟

 سیاست ونس در قبال تعرفه های ترامپ که سبب افزایش تورم گشت چه بود؟ آیا در این مورد از« باهوش ترین» افراد پرسش نکرده بود؟

آیا جز مخالفت ملایم با جنگ و اظهار نظراتی در این خصوص ونس کار دیگری انجام داد؟ آیا توانست نظر ترامپ را برگرداند؟

آیا توافقی که ترامپ پیشنهاد می کرد وافعا تنها به نیت پیشگیری از اتمی شدن حکومت ولایت فقیه بود؟ آیا ونس مخالف سرمایه گذاری آمریکا در ایران و وابسته شدن ایران به آمریکا است؟

کافی است این پرسش ها را پاسخ دهیم تا روشن شود که ونس همچون عضوی از حزب جمهوریخواه چیزی کیفیتا متفاوت از ترامپ نیست. تنها اگر شیادی و لمپنی ترامپ و دفاع وی از منافع طبقه ی سرمایه دار حاکم ترامپ آشکار است این در ونس تا حدودی پوشیده و در لباسی از متانت و سنگینی و وقار ارائه می شود.

افزایش بهای کالاها و خدمات و مسکن و نیز سیاست کاهش خدمات اجتماعی که در نتیجه ی سیاست های حزب جمهوریخواه و دموکرات، به وجود آمده برای جبران کسری بودجه امری نیست که ونس بتواند در مقابل آنها بایستد. در بهترین حالت و در صورتی که جریان های خرده بورژوایی شبه سوسیالیست عهده دار امور شوند ممکن است کمی این سیاست ها را تعدیل کنند. 

«اول آمریکا»

این امری است که به ظاهر خواهان تمرکز دولت های آمریکا به روی مسائل داخلی اقتصادی و سیاسی است اما به واقع مانع تمرکز آمریکا روی مسائل درونی خودش می گردد. برای اینکه «اول» آمریکا باشد( و منظور از اول بودن آمریکا اول بودن سرمایه داران بزرگ حزب جمهوری خواه است) ناچار است و باید که فشار را روی توده های کارگر و زحمتکش گذارد و در عین حال در خارج از کشور دنبال مناطق نفوذ بیشتری بگردد.

تنها در یک صورت می توان این شعار را به معنای سرگرم شدن آمریکا به درون خودش در نظر گرفت. در صورتی که آمریکا دست از مداخلات خارجی خود دست بردارد و در عین حال سیاست های اقتصادی و سیاسی داخلی متوازن تری در پیش گیرد و حداقل در دوره ی کنونی برخی از مشکلات توده های مردم را به ویژه در مسائلی مانند تورم و گرانی و بالا رفتن هزینه های زندگی حل کند.

تغییر رابطه با اسرائیل

این هم شعار است. دولت صهیونیستی اسرائیل بازوی امنیتی و نظامی امپریالیسم آمریکا و دیگر امپریالیست های غربی در خاورمیانه است و باید مداوما تقویت شود. بدون چراغ سبز آمریکا و امپریالیست های اروپایی دولت نتانیاهو نمی توانست چنین نسل کشی در غزه به راه اندازد. امری که به روی توده های آمریکا به ویژه مهاجران و آن میان بیشترعرب ها و مسلمان تاثیر گذاشته و از زمره ی عواملی است که شکست حزب جمهوریخواه را در انتخابات میاندوره ای آمریکا رقم زد.

دولت اسرائیل به طور کلی از نظر سلاح و تجهیزات باید تامین شود و در نتیجه باید بودجه ای به آن اختصاص داده شود. در غیر این صورت این احتمال زیاد خواهد بود که وضع در کشورهای «دوست» و « متحد» آمریکا( باید گفت دولت های مزدور و نوکر صفت) در منطقه به ضرر منافع آمریکا چرخش کند. تازه یک لابی قدرتمند از سرمایه داران یهودی در حزب جمهوریخواه و نیز حزب دموکرات پشتیبان دولت صهیونیستی اسرائیل هستند و برای ونس منفعتی ندارد که با آنها دربیفتد و جز این چنین درافتادنی به ضد منافع سرمایه داران آمریکا است.

نظراتی که ونس در ارزیابی اشتباهات و نیز برنامه ی خودش می گوید چیزی جز شعارهایی برای پاک کردن آنچه موجب شکست حزب جمهوریخواه شد نیست.

ونس در لباس فریب ظاهر شده و هدف اش فریب کارگران و زحمتکشان و توده های آمریکایی است. ونس به عنوان یک سیاستمدار جمهوریخواه نمی تواند علیه منافع طبقه ی سرمایه داران حزب جمهوریخواه و حزب دموکرات گامی بردارد.

این البته به این معنا نیست که ممکن نخواهد بود اگر شرایط جور باشد ونس بتواند امر خویش را پیش برد و در آینده رئیس جمهور آمریکا شود همان گونه که ترامپ پیش برد.

در آمریکا دو حزب هستند که تعیین کننده ی همه چیز هستند. احزاب و سازمان های دیگر خواه میانه و خواه چپ واقعی – نه شبه چپی که در حزب دموکرات خود را «چپ» و «سوسیالیست» می نامند - در آمریکا ضعیف هستند و تنها جنبش های اجتماعی سهمگین در آمریکا از سوی طبقه ی کارگر و زحمتکشان و نیز شکست های سنگین در مداخلات خارجی و از سوی انقلاب های خلق های زیر سلطه و یا در جنگ های تجدید تقسیم امپریالیستی از دیگر امپریالیست های رقیب می تواند وضع را به نفع طبقه ی کارگر و زحمتکشان و به نفع انقلاب سوسیالیستی برگرداند.

هرمز دامان

نیمه نخست آبان 1405

 

درگذشت مهدی خانبابا تهرانی فعال سیاسی

  

مهدی خانبابا تهرانی روز سه‌شنبه ۲۸ مهر در سن ۹۲ سالگی و در اثر کهولت سن در آلمان درگذشت.  وی یکی از کادرهایی بود که طی دورانی از زندگی خویش در جنبش های چپ و دموکراتیک ایران دارای نقش بود. در خلال این دوران مبارزات وی به زندان افتاد، شکنجه شد، تبعید شد، شکست خورد و خلاصه ناملایمات را در زندگی خود تجربه کرد. فعالیت های خانبابا تهرانی به طور کلی در چارچوب مبارزات برای آزادی و دموکراسی و جمهوریخواهی جای می گیرد.

 

زندگی سیاسی خانبابا تهرانی نوسانات زیادی داشته و شش دوره در آن دیده می شود. دوره ای که در سازمان جوانان حزب توده و خود حزب توده است. دوره ای که از این حزب کنده شده و جزو بنیان گذاران سازمان انقلابی حزب توده می شود( در این دوره به چین می رود، زمانی که انقلاب بزرگ فرهنگی - پرولتاریایی در جریان است) پس از آن جدا شدن از سازمان انقلابی و فعالیت در کنفدراسیون محصلین و دانشجویان ایرانی در خارج از کشور، دوره ی پیوست به جبهه  دموکراتیک ملی ایران و پس از آن به شورای ملی مقاومت و بالاخره همراهی با جمهوریخواهان.

این تغییر حزب و سازمان و جریان از جانب فردی که خود را کمونیست می دانسته اگر از جهان بینی ای یگانه و سفت و سخت برخوردار باشد و این بنیان و اصول در مسیر تغییرات پایدار بماند از یک جبهه به جبهه ی دیگر رفتن ممکن است درست و در یک مسیر انقلابی و مترقی قرار گیرد، اما اگر بنیانی یگانه و سفت و سخت و پایدار در این تغییرات وجود نداشته باشد و یا این بنیان و اصول چنانچه در آغاز وجود داشته اما در تغییر جبهه های بعدی از بین برود و جای خود را به یک جهان بینی و مبنا و اصولی غیر از آنچه در آغاز بود و دیدگاه هایی غیرانقلابی و رفرمیستی و یا از آن بدتر ارتجاعی بدهد آنگاه روشن است که این تغییرات نه نشانگر تغییراتی بر مبنای اصول بلکه بر مبنای تغییر ایدئولوژیک و موضع طبقاتی و از یک طبقه بیرون رفتن و در طبقه ی دیگری جای گرفتن، گمراهی، خودمحوری و دنبال کردن منافع و یا ماجراجویی های شخصی و یا بر مبنای فرصت طلبی خواهد بود.

تغییرات حزبی و جبهه ای خانبابا تهرانی از نمونه ای نیست که در آن یک جهان بینی انقلابی پایدار مارکسیستی - لنینیستی وجود داشته و وی بر مبنای این جهان بینی و به دلیل اشکالات احزاب و سازمان و جبهه هایی که وی آنها را ترک کرده است و به حزب و سازمان و یک جبهه به دیگری رفته است تا مبارزه ی خود را در آن پی گیرد. به گونه ای دیگر چنانچه در آغاز و در نخستین تجارب سیاسی اش در حزب توده، جهان بینی وی از مبنایی انقلابی برخوردار بود و در برخی تغییرات بعدی مانند کندن از حزب توده و برپا کردن سازمان انقلابی حزب توده بر جا مانده و میل به ژرف شدن پیدا کرد، اما به مرور رنگ باخت و دیگر تغییرات وی حتی اگر به دلیل اشکالات و انحرافات این سازمان ها و جبهه ها و یا عدم تداوم فعالیت های آنها و غیره بود اما این میان خود خانبابا تهرانی نیز دیگر فردی نبود که کماکان جهان بینی انقلابی خود را حفظ کرده و در این گیرودارها با تجربه تر از مبانی آن در انطباق با شرایط تغییر یافته دفاع کند. حتی اگر در مواردی کندن از این سازمان ها را برحق بدانیم اما جهان بینی و عمل آن فردی که از آنها کنده است دیگر نه جهان بینی انقلابی است و نه عمل لزوما انقلابی. 

برای نمونه اگر کندن وی از حزب توده که بسیاری از مبارزان واقعی چنین کردند را درست بدانیم و برپایی سازمان انقلابی حزب توده را که بر مبنای شکاف در جنبش بین المللی کمونیستی و بین مائوئیست های انقلابی و رویزیونیست های خروشچفی شکل گرفت یک گام درست در جهت وفاداری به همان جهان بینی انقلابی و طبقه ی کارگر ارزیابی کنیم، از این به بعد تغییرات به مرور نه در جهت وفاداری به چارچوب - بگذاریم از این که آیا چنین چارچوبی وجودی واقعی داشته است یا نه صرفا شور و حال همراه دانسته هایی نه چندان همه جانبه و ژرف بوده است - بل به سوی دموکراتیسم خرده بورژوایی است. و اگر تا موجودیت کنفدراسیون و حتی پیوستن وی به جبهه ی دموکراتیک را در چارچوب جهان بینی خرده بورژوازی دموکرات ارزیابی کنیم پیوستن به شورای ملی مقاومت و پس از آن گسست از آن و پیوست به جمهوریخواهان دیگر حتی در چنین چارچوبی هم قابل ارزیابی و تایید نیست.

آنچه ارزیابی خود خانبابا تهرانی از این چرخش های خود است نیز مزید بر علت است. در اینجا به ویژه تمرکز ما روی سازمان انقلابی و دورانی است که وی در گیرودار انقلاب فرهنگی در چین به سر می برد. نظرات وی در مورد انقلاب فرهنگی و مائوییست ها واقعا ذره ای ارزش توجه ندارد و تنها نشاندهنده ی خصومت وی با خط انقلابی مائوئیستی است( «خان بابا مروی بر یک زندگی سیاسی» مصاحبه تصویری خانبابا تهرانی با عنایت فانی). در این مصاحبه تهرانی در مخالفت با انقلاب فرهنگی چین و آنچه در آن اتفاق افتاد، نکات بسیار پرت و مغرضانه ای را می گوید که حتی ارزش فکر کردن نیز ندارند و بیشتر کینه ی پیش پاافتاده فردی را نشان می دهند که از یک جهان بینی انقلابی بریده است و اکنون حتی نمی داند چگونه باید با آن مبارزه کند و تنها در پی شاد کردن و تایید رویزیونیست ها، رفرمیست ها و مرتجعین است.

 یک مائوئیست می تواند اشکالات و انحرافات سازمان انقلابی حزب توده را به درستی بررسی و تحلیل کند و بریدن از این سازمان را درست بداند( همانگونه که بریدن از حزب توده ی رفرمیست و بعدها خیانتکار درست بود). بسیاری که حتی عضو این سازمان نبودند اما حرکت آن را دنبال می کردند این تحلیل را صورت دادند اما راه درست را در نفی مارکسیسم – لنینیسم ندیدند بلکه ادامه ی آن دیدند.

 سازمان انقلابیون کمونیست که با استواری به روی جهان بینی مارکسیستی- لنینیستی- مائوئیستی که در آن زمان «مارکسیسم- لنینیسم(اندیشه ی مائوتسه دون)» خوانده می شد ایستاده بود و بعدها با اتحاد با گروه فلسطین سازمان اتحادیه ی کمونیست های ایران را پدید آورد  از آن زمره بود.

اما پایان فعالیت سیاسی خانبابا تهرانی صرفا رویزیونیسم، لیبرالیسم و جمهوری خواهی بود.

به این ترتیب خط تحول وی از دمکراسی کمونیستی کارگری که البته وی در آن یک اندیشه پرداز نبود و نشد، به دموکراسی خرده بورژوایی و سپس رفرمیسم و دموکراسی بورژوایی بوده است. آنچه در این خط تحول برجسته است، وفاداری نسبی وی به دموکراسی و آزادی و حداقل نرفتن طرف حکومت یا سلطنت طلبان است. و ارج وی نیز اگر تمامی این نوسانات را کنار گذاریم در همین تداوم مبارزه ی وی در راه جمهوریخواهی و دموکراسی بورژوایی است.   

      

با عرض پوزش از دیرکرد این نوشته،

گروه ما درگذشت مهدی خان‌بابا تهرانی را به خانواده و بستگان وی و پیروان راه آزادی و دموکراسی در ایران تسلیت می گوید.

 

گروه مائوئیستی راه سرخ

ایران

16آبان 1405

Thursday, November 5, 2026

انتخابات آمریکا، شکست حزب جمهوریخواه و پیروزی حزب دموکرات

 

انتخابات میاندوره ای کنگره آمریکا برگزار شد و حزب دموکرات در مجالس نماینده گان و سنا پیروزی چشمگیری بر حزب جمهوریخواه به دست آورد. این پیروزی محدود به ایالت هایی نبود که امکان پیروزی حزب دموکرات پیش بینی می شد بلکه به برخی از ایالت هایی که حزب جمهوریخواه دهه ها بود که بر آنها تسلط داشت نیز کشیده شد و در این ایالت ها نماینده گان حزب دموکرات بر حزب جمهوریخواه برتری یافتند.

اکنون ترامپ در وضعیتی قرار گرفته که یا باید مصوبات مجلس را وتو کند و یا این که با نماینده گان حزب دموکرات همکاری کند. بر سیاق عادت ترامپ از هر دو سو سخن گفت. هم از وتو حرف زد و هم گفت که وتو نمی کند و یا پس از وتو با حزب دموکرات همکاری خواهد کرد.

علل شکست حزب جمهوریخواه و ترامپ

در شکست حزب جمهوریخواه و  پیروزی حزب دموکرات هم مسائل و مشکلات داخلی آمریکا نقش داشته اند و هم سیاست خارجی دولت ترامپ.

تورم و گرانی و افزایش رنج کارگران و زحمتکشان و توده های زیرستم آمریکا

در این  خصوص مهم ترین دلایل وضع اقتصادی کارگران و زحمتکشان و لایه های پایینی طبقه متوسط آمریکا است.

دوران دوساله ریاست جمهوری ترامپ برای مردمی که به وی با هزاران امید( و امیدهایی واهی!) رای دادند جز رنج و ناراحتی و مشقت چیزی به ارمغان نیاورده است.

نخستین و مهم ترین مورد ادامه ی بحران اقتصادی آمریکا( که در این خصوص آمریکا تنها نیست و این بحران در بیشتر کشورهای امپریالیستی اروپایی تداوم یافته است)، تورم و گرانی تقریبا ماهانه ی مواد غذایی و دیگر نیازهای توده ها از جمله مسکن است. این تورم و گرانی تقریبا از همان ماه های نخست اجرای سیاست تعرفه های ترامپ و جدال های تجاری آمریکا با کشورهای گوناگون شدت گرفت. در این خصوص ترامپ به مردم آمریکا می گفت که این افزایش بهای کالاها زود گذر است و با برگشت سرمایه ها از کشورهای دیگر و همچنین جذب سرمایه گذاری های خارجی وضع به سرعت تغییر خواهد کرد. تورم و گرانی کاهش خواهد یافت و بیکاری بسیار کمتر از پیش خواهد شد. وضع اما نه تنها به هیچ وجه بهبود نیافت بلکه ماه به ماه بدتر هم شد.

جنگ با حکومت اسلامی

افزون بر این جنگ با حکومت اسلامی که از تقریبا نه ماه پیش آغاز شد( آمریکا در جنگ نخستین دوازده روزه آنچنان درگیر نبود) جدا از مشکلات و تلفات جانی آن برای آمریکا، به روی سوخت و گازوئیل و بنزین اثر گذاشت و بالا رفتن بهای سوخت موجب افزایش بهای کالاهای دیگر و همچنین بهای مسکن و خدمات گردید. جنگ با حکومت اسلامی بر خلاف وعده ی ترامپ و حزب اش در مورد درگیر نشدن در جنگ های درازمدت منطقه ای صورت گرفت و از نظر مردم آمریکا دلایل قانع کننده ای نداشت.

تداوم جنگ اوکراین

همچنین باید از تداوم جنگ اوکراین صحبت کرد که تاثیرات خودش را به روی اقتصاد کشورهای امپریالیستی اروپایی و آمریکای شمالی ادامه داد.

سیاست های ضد مهاجر و نژادپرستانه ی ترامپ

بحران و گرانی و بالارفتن هزینه های توده ها تنها علل شکست نبودند و مسائلی مانند سیاست ترامپ در مورد مهاجران و نیز گرایش های نژادپرستانه و ضد زن ترامپ و هواداران اش نیز در این مورد نقش داشتند.

اختلافات با کشورهای اروپایی

به این ها باید افزود کشاکش های عموما بی نتیجه ی با شرکای اروپایی که باید بودجه ی نظامی خود را افزایش دهند و برخی جاه طلبی های ترامپ و حزب اش در مورد اینکه گروئنلند به آمریکا داده شود، کانادا جزو ایالت های آمریکا شود و به ویژه سیاست ترامپ در مورد اوکراین که موجب شد دولت های اروپایی در جنگ با حکومت اسلامی تقریبا منفعل بمانند و حتی در مواقعی ضد این سیاست ها موضع بگیرند و یا اقدام کنند و...

شخصیت ترامپ و فساد خانواده اش

در پایان باید از شخصیت خود ترامپ و اداو واطفارهایش صحبت کرد که گاه یک لمپن می شود و گاه «هنرمند»، گاه یک ژیگولو و گاه یک هیولا و بالاخره می خواهد متین و مودب هم باشد و افزون بر این از فساد خودش و خانواده اش و برخی خبرها دال بر اینکه خانواده و بستگان اش از موقعیت دولتی استفاده کرده و امتیازهایی به دست آورده اند. 

به این ترتیب مسائل زیادی دست به دست هم داده تا این شکست را رقم بزنند و شرایط پیروزی دموکرات ها را فراهم کنند. در این میان این مسائل تورم و افزایش قیمت کالاها و سخت شدن زندگی به همراه برپایی جنگ با حکومت اسلامی می توانند مهم ترین باشند.

شکل اعتراض توده های امریکایی در همراهی با جنبش های توده ای در اروپا - رای نه به نمایندگان حزب جمهوریخواه!

آن واکنشی که توده های مردم آمریکا در انتخابات نشان دادند و دست رد زدن بر نماینده گان حزب جمهوریخواه، شکل «آرام تر» و «مودبانه تر» آن جنبش و خروشی است که در کشورهای امپریالیستی اروپایی بر علیه دولت ها و به سبب تورم و گرانی کالاهای مورد نیاز زندگی و بهای مسکن و نیز حذف خدمات اجتماعی دولت در آموزش و بهداشت و خدمات عمومی به راه افتاده و ادامه یافته است.

اگر دانش آموزان و دانشجویان و کارگران و دیگر گروه ها و طبقات زیرستم در کشورهای اروپایی به خیابان ها آمدند و فریاد زدند و شعار دادند و خواهان رفع مشکلات خود شدند، در آمریکا با توجه به امکان تحرک در انتخابات جاری، توده های مردم از آن استفاده کرده و صدای فریادشان را در انتخابات به گوش سرمایه داران غارتگر امریکایی رساندند.

در مورد کشورهای امپریالیستی اروپایی می توان گفت با وجود اینکه جنگ اوکراین و هزینه هایی که بابت آن کرده اند و نیز جنگ آمریکا با حکومت ولایت فقیه و گرانی سوخت روی زندگی آنها توده ها تاثیر گذاشته بود اما این کشورها خود مستقیما در جنگی درگیر نبودند اما تجلی مخالفت توده ها بسیار شدیدتر از مخالفت توده ها در آمریکا بود. جدا از مسائل دیگر این شاید تا حدودی هم به تاریخ و سابقه ی مبارزات طبقاتی در کشورهای اروپایی برگردد و نقش تشکلات صنفی و سیاسی موجود در این کشورها.

 رای به نماینده گان حزب دموکرات به علت راضی بودن از سیاست های این حزب نبود!

به واقع همان گونه که گفته می شود توده های مردم آمریکا از برنامه های اقتصادی و سیاسی ترامپ ناراضی بودند و برای همین به نماینده گان حزب دموکرات رای دادند نه به این دلیل که این نماینده گان آش دهن سوزی بودند. به ویژه این که دو سال پیش حزب دموکرات انتخابات ریاست جمهوری را بد جوری به ترامپ و حزب جمهوریخواه باخته بود.

پس این بیشتر به حقیقت نزدیک است که توده های آمریکایی می خواستند از شر سیاست های ترامپ راحت شوند تا این که فکر کنند که با انتخاب نماینده گان دموکرات گشایشی غریب در زندگی شان حاصل می شود. در بیشتر کشورهای امپریالیستی اروپایی همزادان حزب دموکرات در قدرت بوده و هستند اما وضع بحران اقتصادی و تورم و گرانی کمابیش مانند آمریکا بوده است.

 تفاوت برجسته این است که این کشورها هزینه هایی که ترامپ با دخالت در امور ایران و جنگ با حکومت اسلامی به روی دست مردم آمریکا گذاشت نگذاشتند. جالب تر این که با وجود مشکلات بیشتر توده های زحمتکش آمریکایی، آن حال جنبش و گردهمایی و راهپیمایی های خیابانی و شعارها و درگیری هایی که پس از آن به ویژه در فرانسه پیش آمد را در آمریکا پیش نیاوردند و ظاهرا مشکل در حال حاضر مانند صربستان از طریق انتخابات حل شد.

حزب دموکرات جناحی دیگر از سرمایه داران امپریالیستی است

با توجه به سابقه ی حزب دموکرات این تصور واهی است که فکر شود با انتخاب نمایندگان حزب دموکرات بحران اقتصادی و رکود و گرانی کالاها متوقف شده و وضع وارونه خواهد شد. بحران اقتصادی و افزایش هزینه های زندگی توده ها که از سال 2008 آغاز شد اکنون بیش از 18 سال است که تداوم یافته و در تمامی دوران 12 ساله ی حکومت حزب دموکرات( دو دوره اوباما و یک دوره بایدن) نیز قطع نشده است.

باری باید به روی این نکته تاکید کرد که احزاب جمهوریخواه و دموکرات هر دو حزب جناح های  یک طبقه ی واحد یعنی طبقه ی سرمایه داران بزرگ آمریکا و کلا طبقه ی مسلط بر امپریالیسم آمریکا هستند.

این که حزب دموکرات تلاش می کند برخی گرایش های سوسیال دموکرات و سوسیالیست( طبعا منظور ما از این واژه ها بیشتر جایگاهی است که برخی از این گونه احزاب در صد و اندی سال اخیر در برخی از کشورها داشته اند یعنی احزاب سرمایه داران متوسط و کوچک و در بهترین حال لایه های بالا و میانی طبقه ی خرده بورژوازی و نه احزابی که نماینده ی سرمایه داران امپریالیست بودند) را درون خود جای دهد بیشتر از جهت همان رقابت اش با حزب جمهوریخواه است و نه برای اینکه چنین دیدگاه هایی بر آن مسلط است و مثلا حزب دموکرات نماینده ی سرمایه داران لیبرال ها و یا دمکرات های طبقه ی میانی و از آن بدتر چپ هاست.

توجه این حزب به مسلمانان آمریکایی با کاندیدکردن افرادی مانند ممدانی در انتخابات فرمانداری نیویورک و یا نماینده ی مسلمانی که اخیرا در میشیگان به مجلس نمایندگان راه یافته و همچنین مهاجران آمریکای جنوبی و مرکزی(«لاتین تبارها») و یا بومی ها نیز از همین جهت است. در کنار آن با استفاده از این گرایش ها و گاه میدان دادن به آنها در صورتی که بُرایی داشته باشند این گرایش ها به وسیله ی دستگاه حاکم کنترل می شوند و توده های پیروی آنها به گرایش های رادیکال تر سمت و سو پیدا نمی کنند.

 ذوق زده گی«شبه چپ» های ایرانی

از این رو باید آن دسته از «شبه چپ» های ایرانی را که آب از لب و لوچه شان آویزان شده و با انتخاب چند نماینده از گرایش های سوسیال دمکرات و یا سوسیالیست امید به دست آوردن قدرت سیاسی در آمریکا را دارند افشا و رسوا کرد. پر قدرت ترین از این دارودسته های سوسیال دمکرات و سوسیالست در کشورهای امپریالیستی اروپایی( از خود آلمان گرفته تا فرانسه و اسپانیا و پرتغال و انگلستان) بارها سرکار آمدند اما نه تنها آبی از آب در کشورهای امپریالیستی تکان نخورد بلکه توانستند در پوشش این مفاهیم و نسبت ها برخی از بدترین سیاست ها را پیش برند.

تاثیر انتخابات به روی سلطنت طلبان مزدور آمریکا           

و اما سران مزدور سلطنت طلبان و بوق های متعفن تبلیغاتی شان! آنها از نتایج انتخابات عزا گرفته اند. امیدشان این بود که ترامپ بالاخره به رسمیت شناسدشان و با بمب و موشک و غیره و خرابی و کشتار توده ها در ایران، حکومت اسلامی را سرنگون کند و آنها را سرکار بیاورد. گرچه این امیدی واهی بود و حکایت ترامپ و حکومت اسلامی حکایت دور و درازی بوده است با این حال امیدی بود و داشتند. هم دولت نتانیاهو در اسرائیل پشت و پناهشان بود و هم دل به ترامپ و جمهوریخواهان بسته بودند.

اما حالا چه؟

حتی اگر ترامپ در دوسال باقی مانده ی ریاست جمهوری اش بازهم به حکومت اسلامی حمله کند که بعید نیست اما مشکل که بخواهد و یا مجموع شرایط اجازه دهد آن را سرنگون کند و این سلطنت طلبان را بر سرکار بیاورد. طرفه آنکه برای سرنگونی حکومت اسلامی باید حمله زمینی کند که با وجود مشکلات این امر و نیز مخالفت های درون حزب جمهوریخواه و دموکرات ها در کنگره امری دور از ذهن است.

با این همه ترامپ در دو ماه آینده و تا زمانی که مجالس تازه آغاز به کار کنند می تواند به ایران حمله کند و نیز پس از آن اگر مصوبات مجلس برخلاف سیاست وی بود با وتوی مصوبات مجلس می تواند سیاست خودش را پیش برد اما حمله برای تغییر در حکومت اسلامی با حمله برای سرنگونی دو امر متفاوت است.

از این رو به احتمال زیاد نقش سلطنت طلبان همان بوده که تا کنون بوده است. تخریب جنبش و انقلاب توده ها و اجازه ندادن به رشد آن و همچنین اجازه ندادن به رشد نیروهای انقلابی چپ و دموکرات و مترقی که در جنبش رو بیایند و نیز بستن راه ها برای اینکه در خارج این نیروها بتوانند خود را به عنوان جایگزین طرح کنند. تا کنون همین بوده و بس! و این نقش گرچه لطماتی به انقلاب توده ها و گروه های انقلابی چپ و مترقی زده است اما حدو حدودش همین بوده است. 

در مورد حکومت ولایت فقیه آنها تا کنون مترسکی برای ترساندن ان بوده اند و اگر اینجا و آنجا این رضا پهلوی را دعوت می کنند بیشتر برای آن است که حکومت اسلامی را بترسانند و نه اینکه برنامه ای صددرصدی برای جایگزینی طرح شده و این دعوت ها زمینه سازی برای این جایگزینی باشد.

اما سلطنت طلبان نوکر صفت با این در پوست گردو فرو رفتن دست ترامپ و نیز مشکلات دولت نتانیاهو در اسرائیل، باید دست به دامن سران حزب دمکرات شوند تا آنها را تحویل بگیرند.

حال سلطنت طلبان باید آن های و هویی که بر سر سیاست های کارتر در دوران منتهی به انقلاب 57 به راه انداختند که چرا چنین و چنان کرد و چرا سیاست «فضای باز» را دیکته کرد و چرا شاه را از کشور بیرون کردند و ... را تغییر دهند و کمی «تر و تمیز» و مودبانه در مورد حزب دموکرات صحبت کنند و نشان دهند که برای آنها سرسپرده گی و نوکری طبقه ی حاکم آمریکا مهم است. حزب جمهورخواه و دموکرات اش فرقی نمی کند!

حکومت ولایت فقیه

واکنش سران حکومت ولایت فقیه و نوچه های خیابانی شان نیز به نوبه ی خود جالب است. طبق معمول های و هوی سر داده و از «پیروزی» خود سخن گفتند. آنها هستند که با بستن تنگه ی هرمز و اجازه ندادن به خروج نفت چنین و چنان کرده اند. آنها هستند که با شلیک موشک به کشورهای خلیج و پایگاه های آمریکا چنین و چنان کرده اند.

 و در این هیاهو که عموما و هیچ گاه و هیچ زمانی قطع نشده است تنها چیزی که رنگ باخته و گم می شود ضربات هولناکی است که در این چند سال اخیر و در غزه و لبنان و سوریه و خودشان در داخل خورده اند و به هته و پته افتاده اند. افزون بر آن مصیبت هایی است که خواه از نظر جانی و خواه مالی به توده های کشور وارد کرده اند:

 اگر واقعا شما پیروز شده اید احزاب را آزاد کنید و همچون انتخابات آمریکا، انتخابی برگزار کنید و نشان دهید آن وضعی که برای ترامپ و حزب اش در آمریکا پیش آمد در داخل برای شما پیش نمی آید!؟ نکرده اید و نمی کنید و نخواهید کرد! زیرا به خوبی می دانید که وضع تان هزارها برابر بدتر از وضع ترامپ و حزب اش در داخل آمریکاست.

با توجه به اینکه جناح جنگ طلب شکست حزب جمهوریخواه و ترامپ را پیروزی خود جا می زند و در صورتی که عملا چرخشی در سیاست های ترامپ ایجاد شود، این احتمال وجود دارد که از فضای شلوغ بازار پیروزی ای که خود به پا کرده و تغییر سیاست آمریکا استفاده کرده و ضرباتی به جناح تفاهم طلب وارد کند و موازنه ی قدرت جناح ها در داخل کشور را باز هم بیشتر به نفع خود تغییر دهد. 

توده ها در ایران و انتخابات آمریکا

اما اگر خواه در نتیجه ی فشار حزب دموکرات ها در کنگره به ترامپ( البته اگر حزب دموکرات همان گونه که گفته است واقعا بخواهد با جنگ با حکومت اسلامی پایان دهد) و خواه در نتیجه ارزیابی اشتباهات سیاست های حزب جمهوریخواه و ترامپ، سیاست های ترامپ و حزب اش در مورد حکومت اسلامی تغییر کند و بخواهند با تفاهم و توافق به جنگ خود پایان دهند وضع ذهنی و عینی توده ها در ایران تغییر خواهد کرد.

نخست این که شاید این همه توجه توده های مردم و به ویژه بخش هایی از جوانان و لایه های طبقه ی میانی به انتخابات در اسرائیل و آمریکا که در چند دهه ی اخیر مانند نداشته، از جهت امید داشتن به نتایج این انتخابات در سرنوشت شان و اینکه انتخاب نتانیاهو و حزب ترامپ بتواند مسیر سرنگونی حکومت ولایت فقیه را هموار کند و تحقق بخشد، رنگ بازد و شکل یک کنجکاوی معقول و از موضع همراهی با توده های کارگر و زحمتکش آمریکا را پیدا کند.

و دوم: با تغییر در سیاست های امپریالیسم در مورد حکومت اسلامی و ایران( تاکید می کنیم اگر چنین تغییری صورت گیرد) می توان امید داشت که اتکای به خود توده ها جای خود را پیدا کند و مبارزه ی توده های مردم دوباره تحرک خود را از سر گیرد و دنباله ی خیزش دی ماه 1404 در ابعادی گسترده تر از سر گرفته شود.

گروه مائوئیستی راه سرخ

ایران

چهاردهم آبان 1405

فرصت طلبان و رویزیونیست ها در پس «چپ اجتماعی»(2)

  پیش از طرح نخستین فراز از مرحله ی تحلیل بد نیست به بررسی برخی از دیگر نکات طرح شده بپردازیم. وی می نویسد: «نکته دوم: بین جوامع و دول...